Samurai Nhật Bản và tinh thần võ sĩ đạo: mạnh mẽ, chính trực, thanh tao


Samurai Nhật Bản là một trong những nét đặc trưng của xứ Phù Tang. Có rất nhiều câu chuyện kể về những Samurai huyền thoại hay những bí ẩn về những chiến binh này. Cho đến ngày nay, Samurai tuy không còn hiện hữu trong cuộc sống nhưng nó vẫn có ảnh hưởng to lớn đến văn hóa và mang những giá trị tinh thần không thể bỏ qua.

Samurai Nhật Bản và tinh thần võ sĩ đạo: mạnh mẽ, chính trực, thanh tao
Samurai Nhật Bản và tinh thần võ sĩ đạo: mạnh mẽ, chính trực, thanh tao

 Samurai Nhật Bản là gì?

Samurai theo tiếng Nhật là 侍. Nếu đọc theo kiểu romaji tức là Samurai còn nếu đọc theo phiên âm hán việt thì đó là chữ “Thị”. Nếu phân tích về ngữ nghĩa, chữ “Thị – 侍” được ghép bởi chữ Nhân và chữ Tự. Nhân nghĩa là người, Tự nghĩa là đền chùa hay nơi quan ở. Chữ Nhân đứng trước chữ Tự ám chỉ người coi cửa của quan phủ tức là thị vệ, đầy tớ, người hầu của quan phủ. Nếu phân tích định nghĩa, samurai là một tầng lớp, giai cấp ở thời kỳ phong kiến Nhật Bản.

Các bạn có thể hiểu rằng, Samurai là một giai cấp, một tầng lớp trong xã hội phong kiến Nhật Bản được ra đời từ thời Mạc Phủ Đằng Nguyên (thế kỷ XII). Tầng lớp này ra đời với mục đích như một đội quân bảo vệ ngôi vị của gia tộc Đằng Nguyên. Những người được công nhận là samurai phải có đủ 3 yếu tố quan trọng là sự trung thành, can đảm và danh dự.

Samurai Nhật Bản
Samurai Nhật Bản

Nguồn gốc về sự ra đời của các Samurai Nhật Bản

Samurai là một giai cấp, một tầng lớp trong xã hội phong kiến Nhật Bản. Thực tế, tầng lớp này đã có từ thế kỷ thứ 3 nhưng phải đến tận thế kỷ thứ 12 mới chính thức được công nhận là một tầng lớp trong xã hội. Thực chất, Samurai là một lực lượng bao gồm các võ sĩ được Mạc Phủ Đằng Nguyên bồi dưỡng tạo thành một thế lực trung thành bảo vệ cho địa vị của dòng họ Đằng Nguyên. Các võ sĩ này được Mạc Phủ bồi dưỡng thấm nhuần tư tưởng với 3 phẩm chất chính là trung thành – can đảm – danh dự. Chỉ khi đạt được các tố chất này thì các võ sĩ mới chính thức được công nhận là một samurai hay võ sĩ đạo. Từ “đạo” trong từ võ sĩ đạo chính là ám chỉ các yếu tố mà một võ sĩ cần phải có để trở thành samurai.

Có nhiều người có thể hiểu samurai theo nhiều nghĩa khác nhau nhưng bản chất của các samurai thực ra chính là thị vệ hay tập hợp lại chính là một đội quân tinh nhuệ để bảo vệ cho một gia tộc mà thôi.

Samurai Nhật Bản là một giai cấp trong lịch sử
Samurai Nhật Bản là một giai cấp trong lịch sử

Tinh thần võ sĩ đạo của Samurai Nhật Bản

Võ sĩ đạo được người đời lưu truyền với rất nhiều truyền thuyết khác nhau nhưng tất cả đều nói lên những người võ sĩ đạo là những người mạnh mẽ, chính trực và thanh tao. Ngay từ nhỏ, những đứa trẻ có mong muốn trở thành một samurai chân chính cần phải tập luyện võ thuật, kiếm thuật, cưỡi ngựa, bắn cung, thực hành trà đạo, am hiểu về thi ca, hội họa … Khi các võ sĩ này lĩnh hội được 3 yếu tố là trung thành – can đảm – danh dự khi đó họ mới được chính thức coi là một samurai chân chính và 3 yếu tố trên chính là 3 yếu tố cấu thành tinh thần võ sĩ đạo. Tinh thần võ sĩ đạo được lưu truyền gồm 7 quy tắc đạo đức:

  • 義 (Gi – Công lý): các samurai Nhật Bản luôn đặt danh dự và lòng tự trọng lên trên tiền bạc, tự chủ được bản thân, không để những ham muốn cám dỗ làm sa ngã, tinh thần trượng nghĩa chống lại mọi thế lực xấu xa, tàn ác. 
  • 仁 (Jin – Nhân từ): một samurai chân chính là người có lòng bao dung độ lượng lớn lao. Sự nhân từ của một samurai có thể được thể hiện ở nhiều khía cạnh khác nhau nhưng đỉnh cao của nhân từ chính là sự tha thứ cho kẻ thù của mình.
  • 勇 (Yu – Can đảm): các samurai luôn là những con người can đảm nhất và coi cái chết rất nhẹ nhàng. Họ luôn quan niệm rằng “một cái chết có ý nghĩa, hơn là một cuộc sống vô nghĩa”. Chính sự can đảm này nên samurai được nhiều người liên tưởng đến hình ảnh rực rỡ nhưng ngắn ngủi của hoa anh đào .
  • 礼 (Ray – Tôn trọng): các samurai luôn có tâm niệm “sự lịch sự cao nhất chính là tôn trọng”. Chính vì thế, các samurai luôn thể hiện sự tôn trọng với mọi người kể cả kẻ thù của mình.
  • 誠 (Makoto – Sự chân thành): sự chân thành xuất phát từ nội tâm, những người samurai luôn là những con người chân thành nhất. Mỗi một lời nói của samurai giống như một lời hứa, đã nói thì nhất định sẽ thực hiện được.
  • 名誉 (Meyё – Danh dự): “Mất danh dự giống như một vết sẹo trên cây mà theo thời gian, thay vì giúp cây phát triển lại làm cho nó còi cọc hơn”. Với các Samurai, danh dự được đặt lên trên hết và không ai có quyền phán xét một samurai trừ chính bản thân họ. Vì thế, khi danh dự bị tổn hại, samurai phải lấy lại danh dự hoặc mổ bụng tự sát để bảo toàn danh dự.
  • 忠義 (Chu gi – tận tâm): tận tâm là một nguyên tắc không thể thiếu của một samurai Nhật Bản. Khi các samurai đã nhận định một chủ nhân thì nhất định sẽ tận tâm với người đó cho đến chết. Sự tận tâm của samurai còn được hiểu là sự trung thành.
Samurai Nhật Bản và tinh thần võ sĩ đạo
Samurai Nhật Bản và tinh thần võ sĩ đạo

Vũ khí của các Samurai Nhật Bản

Các samurai là các võ sĩ và vũ khí của các võ sĩ cũng rất đa dạng. Dù vậy, vẫn có một số loại vũ khí rất đặc trưng của Samurai:

Katana: đây là thanh kiếm rất đặc trưng của một samurai Nhật Bản. Katana có chiều dài khoảng 60cm được làm hơi cong và chỉ có một lưỡi. Chuôi của Katana được thiết kế khá dài đủ để có thể cầm cả hai tay một cách thoải mái. Katana là vũ khí được dùng làm vũ khí chính khi các samurai chiến đấu.

Tanto: đây là đoản kiếm ngắn dùng để phụ trợ khi chiến đấu và cũng dùng khi các samurai mổ bụng tự sát.

Wakizashi: đây được coi là thanh kiếm danh dự của samurai Nhật Bản. Thanh kiếm này thường không dùng trong chiến đấu mà dùng trong những mục đích khác như chặt đầu kẻ thù bại trận.

Odachi: đây là một loại trường kiếm thường được các samurai dùng khi cưỡi ngựa chiến đấu trên chiến trường. Odachi có chiều dài từ 90 – 178 cm nên thuận lợi để tấn công tầm xa khi cưỡi ngựa.

Yumi: ngoài kiếm thì các samurai còn sử dụng cả cung nữa. Những bộ cung tên được các samurai dùng gọi là Yumi.

Aikuchi: đây là một loại đoản kiếm nhỏ hay gọi là dao găm cũng được. Thường Aikuchi không phải là vũ khí để chiến đấu mà được các samurai nữ trang bị trên người dùng để tự sát khi muốn bảo toàn danh tiết hay danh dự.

Katana - vũ khí không thể thiếu của một samurai Nhật Bản
Katana – vũ khí không thể thiếu của một samurai Nhật Bản

Trang phục của Samurai

Trang phục của các samurai Nhật Bản có nhiều biến đổi theo từng thời kỳ. Thường các samurai vẫn mặc kimono truyền thống nhưng cũng có những thời đại samurai lại mặc hitatare. Sau này hitatare lại được thay thế bởi loại trang phục gọi là kamishimo. Cho đến nay, kimono và kamishimo là hai loại trang phục được các samurai sử dụng nhiều nhất. Kimono chắc không cần phải giới thiệu nhiều bởi ai cũng biết rồi. Còn về kamishimo là kiểu trang phục có kiểu áo trên như áo khoác ngoài và quần kiểu ống rộng. 

Ngoài trang phục thông thường là kimono và kamishimo, samurai trên chiến trường sẽ được trang bị áo giáp có mũ và mặt nạ để che chắn khi chiến đấu. Sau này trên ngực áo của các samurai còn có phù hiệu của đội quân mà họ đang phục vụ.

Samurai Nhật Bản được trang bị áo giáp
Samurai Nhật Bản được trang bị áo giáp

Những samurai Nhật Bản huyền thoại

Nếu các bạn hay đọc manga Nhật Bản chắc chắn các bạn sẽ ít nhiều nghe đến những cái tên hoặc dòng họ samurai nổi tiếng như Sanada, Yoshiie hay Musashi. Những dòng họ và những cái tên này thường được nhắc đến như những huyền thoại vì họ được cho là những samurai mạnh nhất trong lịch sử Nhật Bản. Một vài cái tên có thể kể ra như: 

  • Miyamoto Musashi
  • Saigo Takamori
  • Yukimura Sanada
  • Akechi Mitsuhide
  • Uesugi Kenshin
  • Date Masamune
  • Takeda Shingen
  • Minamoto Yoshiie
Các samurai quyết đấu
Các samurai quyết đấu

Nữ Samurai cũng từng rất nổi tiếng

Nếu các bạn nghĩ rằng samurai Nhật Bản chỉ có nam giới thì không đúng đâu nhé. Các samurai Nhật Bản bao gồm những người văn võ song toàn và có cả phái nữ. Các nữ samurai được gọi là onna-bugeisha là con gái của những gia đình samurai quyền quý. Nữ samurai cũng được đào tạo từ nhỏ như nam giới và khi trở thành một samurai thì không hề có sự phân biệt giữa samurai nam và nữ samurai. Trong nhiều sách cổ của Nhật Bản có đề cập tới nữ samurai như những chiến binh thực thụ và thậm chí còn có những nữ samurai từng được bổ nhiệm làm tướng quân trong những trận chiến lớn. Những nữ samurai cũng rất nổi tiếng trong lịch sử Nhật Bản có thể kể đến như Tomoe Gozen hay Nakano Takeko. 

Sau khi hết thời kỳ nội chiến, những cải cách mới trong xã hội Nhật Bản đã quy định lại nghĩa vụ của người phụ nữ. Theo đó, phụ nữ sẽ phải làm tròn nghĩa vụ là một người vợ giỏi nội trợ và chăm sóc gia đình. Từ đó, nữ samurai Nhật Bản không còn được công nhận và cũng dần bị nhiều người lãng quên.

Nữ samurai Nhật Bản từng rất nổi tiếng
Nữ samurai Nhật Bản từng rất nổi tiếng

Ảnh hưởng của Samurai đối với văn hóa Nhật Bản

Samurai là những con người rất coi trọng danh dự. Trong các nguyên tắc của võ si đạo, khi danh dự bị tổn hại người samurai chỉ có hai con đường để đi đó là bằng mọi cách phục hồi danh dự hoặc mổ bụng tự sát để phục hồi danh dự cho bản thân. Luật tự mổ bụng được gọi là harakiri rất thịnh hành trong giới samurai Nhật Bản nhưng nó cũng mang đến rất nhiều phiền toái. Cho đến ngày nay, việc tự sát để phục hồi danh dự vẫn là một quan niệm được nhiều người Nhật tin tưởng. Đây cũng là một trong nhiều nguyên nhân khiến người Nhật tự sát khi gặp bế tắc trong cuộc sống.

Ngoài ảnh hưởng về harakiri, tinh thần võ sĩ đạo cũng là một trong những yếu tó ảnh hưởng khá nhiều đến văn hóa của người Nhật. Trong những thời kỳ khó khăn, tinh thần võ sĩ đạo của các samurai luôn được người Nhật phát huy và khiến cả thế giới phải trầm trồ nể phục. Hình ảnh thảm họa động đất sóng thần kép xảy ra ở Nhật Bản khiến rất nhiều người trên thế giới quan tâm. Mặc dù đói khát nhiều ngày nhưng khi hàng cứu trợ được phát tới nơi những người Nhật dù là người già hay trẻ nhỏ đều đứng xếp hàng một cách im lặng chứ không hề xô lấn chen đẩy.

Tượng samurai Nhật Bản
Tượng samurai Nhật Bản

Samurai Nhật Bản là hình ảnh của những huyền thoại, của những người anh hùng. Tuy hiện nay samurai không còn nhưng rất nhiều câu chuyện và sự tích về samurai vẫn được người Nhật lưu truyền. Những giá trị tốt đẹp của samurai cũng được người Nhật kế thừa và phát huy mạnh mẽ trong thời bình khẳng định tinh thần võ sĩ đạo luôn bất diệt trong lòng người dân Nhật Bản.


Ý kiến bạn đọc (0)

Quay lại đầu trang